Zadania badawcze

Projekt jest realizowany poprzez wykonywanie pięciu następujących zadań badawczych:

Inwentaryzacja łosi na powierzchniach taksacyjnych
Zostaną wyznaczone rejony inwentaryzacji łosi obejmujące całoroczne areały bytowania. W rejonach rozmieści się tzw. bloki taksacyjne o powierzchni około 500 ha każdy oraz długie (10 – 12 km) pasy taksacyjne, którymi będą oddziały leśne stykające się krótszymi bokami. Obserwacje łosi w blokach będą wykonywane przez 50 osobowe zespoły, a końcowy wynik obserwacji zostanie obliczony przy pomocy tzw. analizy przestrzenno-czasowej wykluczającej wielokrotne obserwacje tych samych grup socjalnych zwierząt. Określenie liczby łosi w pasach taksacyjnych wykona się zmodyfikowaną metodą pędzeń powierzchni próbnych. Dane z bloków i pasów taksacyjnych będą mogły również zostać wykorzystane do weryfikacji liczebności jeleni, danieli, saren i dzików zamieszczonych w planach łowieckich poszczególnych nadleśnictw. Inwentaryzację łosi planuje się wykonać w okresie stycznia i lutego w trzech kolejnych latach (2019, 2020, 2021).

Wpływ zagęszczenia populacji łosia na poziom szkód w odnowieniach leśnych
Zostaną opracowane matematyczne korelacje pomiędzy zagęszczeniem populacji a poziomem szkód wyrządzanych przez łosie w odnowieniach leśnych. Do wyznaczenia takich relacji posłużą wyniki rutynowych kontroli uszkodzeń odnowień leśnych wykonywane każdej wiosny przez służbę leśną oraz wyniki inwentaryzacji łosi w poszczególnych nadleśnictwach. Do modelu zostaną również włączone szkody w odnowieniach wyrządzane przez pozostałe gatunki jeleniowatych. Na podstawie tych relacji nadleśnictwa będą miały możliwość wskazania poziomu szkód w odnowieniach leśnych akceptowanych przez hodowlę lasu. Wyznaczone w ten sposób zostaną docelowe zagęszczenia populacji łosia oraz jeleni i saren. W przypadku łosia dodatkowym kryterium będzie uwzględnienie zagęszczenia populacji, które zapewni stabilizację tzw. żywotnej liczebności łosi.

Pomiar rocznego przyrostu zrealizowanego oraz struktury populacji
Do obliczenia parametrów demograficznych populacji zostaną wykorzystane bezpośrednie obserwacje łosi w okresie września i października prowadzone w kolejnych latach realizacji projektu. Pozwolą one obliczyć przestrzenne zróżnicowanie liczby młodych osobników przypadających na jedną dorosłą samicę oraz strukturę płciową i wiekową populacji. Zebrane materiały oraz wyniki inwentaryzacji łosi w kolejnych latach będą podstawą do wyznaczenia rocznego przyrostu zrealizowanego populacji, który następnie zostanie wykorzystany do opracowania propozycji wielkości i struktury pozyskania tego gatunku.

Propozycje pozyskania populacji łosia
Propozycje pozyskania łosi będą wynikały z liczebności łosi obliczanej przy pomocy powierzchni taksacyjnych, docelowych liczebności tego gatunku oraz takich parametrów demograficznych jak roczny przyrost zrealizowany i struktura płciowa oraz wiekowa populacji. Propozycje pozyskania łosi zostaną obliczone dla poszczególnych rejonów inwentaryzacyjnych oraz przesłane do odpowiednich Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych, w których powinien nastąpić podział liczby łosi przeznaczonych do odstrzału pomiędzy poszczególne nadleśnictwa. Podczas realizacji projektu propozycje pozyskania łosi zostaną obliczone dla trzech kolejnych sezonów łowieckich 2019/20, 2020/21 i 20121/22.

Monitoring liczebności populacji
Prowadzenie zrównoważonej gospodarki łowieckiej łosiem powinno się bezwzględnie opierać na wiarygodnej liczebności, która jest podstawą do planowania pozyskania populacji. Ocena liczebności populacji przy pomocy powierzchni taksacyjnych jest dokładna lecz równocześnie bardzo pracochłonna i kosztowna, dlatego powinna się odbywać nie częściej niż raz na 3 lata. W okresie pośrednim inwentaryzację łosi należałoby prowadzić na podstawie obliczonej wcześniej matematycznej relacji pomiędzy względnymi wskaźnikami zagęszczenia populacji a wynikami oceny liczebności łosi na powierzchniach taksacyjnych. Wydaję się, iż wiarygodnym wskaźnikiem reprezentującym liczebność populacji może być liczba łosi obserwowanych podczas rutynowych pędzeń miotów w trakcie polowań zbiorowych. Możliwość wykorzystania takiego wskaźnika będzie testowana podczas realizacji projektu.